De totas las bodègas presentas suu maine francés, la boha que se’n destria peu son tipe organologic. En efèit, qu’ei lo sol exemplar deu tipe « clarineta », çò qui significa que, au contra de las autas bodègas qui an un canèth melodic dab ua abròc conic provedit d’ua espiula dobla – com lo clarin – lo canèth melodic de la boha qu’a un abròc cilindric e que pòrta ua espiula simpla, atau com la clarineta.
Las recherchas de Jean-François Chassaing e de Thierry Boisvert permeteren de coneitre quilhs ancians instruments, que se restachen a l’organologia e a l’estetica de las chabretas dau Lemosin, en tot aver daus caractaris originaus. Quo es entau que dins la region de Sarlat, lo chabretaire-fabricant Martin Veral naissut en 1867, laisset quauques instruments remarcables, pariers au tipe que descrivem ‘quí mas d’una estetica plan mesurada.
La « bandà » que designa au còp un genre musicau, un tipe de repertòri e de formacion instrumentau. Qu’es un genre musicau passejadís en situacion hestiva e estatica a l’escadença de rencontras esportivas. Si lo fenomèni bandà que’s caracteriza per ua per ua inspiracion ispanica, que constituís totun ua especificitat gascona puish que las bandàs n’an pas equivalent de l’auta part deus Pirenèus.
Tot naturaument la sonsaina, descendenta de luenh de la simfonia e vertadèr instrument orquèstra, que vaderà l’un deus actors màgers de las hèstas tradicionaus d’Aquitània. Atau, deu començar deu sègle XIXau a la mieitat deu XXau, la soa preséncia e practica que son largament certificadas en Aquitània, deu haut de Shalòssa dinc a Peirigòrd, on pren mantuns noms com sonsaina, somsaina, sonsèna, zonzèina, shonshaina, resseguet, vièla, viola…
